Η ακρότητα μπορεί να μεταφραστεί σε τέχνη, κι από την αγριότητα της να βγει κάτι όμορφο. Το black metal, αυτό το έχει σαν κανόνα, ειδικά στις νεότερες μπάντες που δε φοβούνται να ψαχτούν, να ανακαλύψουν και να συνεχίσουν να μένουν πιστοί στις μπάντες των παλιών ημερών. Οι Bizarrekult από τη Νορβηγία, ζουν με αυτό, κυκλοφορώντας κάτι, μόνο όταν έχουν να μιλήσουν ουσιαστικά, και το ολοκαίνουριο "Alt Som Finnes" είναι ένας δίσκος με έννοιες και νοήματα, σε ένα βαθύτατο υπαρξιακό μοτίβο. Με περισσότερες λεπτομέρειες, όμως, τα λέει ο ιθύνων νους, Roman V, στο Metal View.
-Σχετικά με τον τίτλο του νέου σου άλμπουμ, αρχικά. Ονομάζεται Alt som Finnes, που μεταφράζεται ως «όλα όσα υπάρχουν», «όλα όπως είναι». Ήθελες με αυτό το άλμπουμ να ανακαλύψεις κάτι στα βάθη της ψυχής, στα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης;
Λοιπόν, αυτός ο τίτλος αναφέρεται σε μια φιλοσοφική ή μαθηματική εξήγηση. Είναι μια έννοια που περιγράφεται από τον Daniel Kahneman, ο οποίος ήταν οικονομολόγος. Έχει γράψει μερικά βιβλία. Η πλήρης διατύπωση της έννοιας είναι «what you see is all there is» («ό,τι βλέπεις είναι ό,τι υπάρχει»), που ουσιαστικά εξηγεί ότι όταν παίρνεις αποφάσεις ή σκέφτεσαι κάτι, περιορίζεσαι σε αυτά που γνωρίζεις. Αυτό σημαίνει ότι, για σένα, τη δεδομένη στιγμή, αυτό είναι ό,τι υπάρχει. Ανεξάρτητα από τη μεγαλύτερη εικόνα ή από κάτι άλλο που συμβαίνει και δεν το γνωρίζεις, για σένα αυτό είναι — είναι αυτό που είναι. Για σένα, αυτό είναι ό,τι υπάρχει. Όταν διάβαζα αυτό το βιβλίο, μου άρεσε πάρα πολύ και σκεφτόμουν πολύ τη ζωή μου και τα πάντα γύρω μου. Σκέφτηκα ότι πρόκειται για μια πολύ καλή έννοια, μια πολύ καλή εξήγηση. Γιατί αυτό που λέει επίσης το βιβλίο είναι ότι, σε μεταγενέστερο χρόνο, όταν μάθεις κάτι που βρίσκεται έξω από αυτή την εικόνα, ο εγκέφαλός σου προσπαθεί να ανακατασκευάσει μια νέα εικόνα που θα ταιριάζει και θα δικαιολογεί αυτά που έχεις ήδη κάνει. Νομίζω ότι είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα.
-Ναι, απόλυτα. Μπορώ επίσης να δω στο μουσικό ύφος του άλμπουμ ότι έχει έναν πιο ενδοσκοπικό, και πιο εσωστρεφή τρόπο παιξίματος στη συνολική του ατμόσφαιρα. Ήθελες να εξερευνήσεις κάτι που να ταιριάζει απόλυτα με αυτή την έννοια της ύπαρξης και της ανακάλυψης;
Ναι, είναι δύσκολο να το πω, γιατί για μένα η διαδικασία είναι ότι γράφω πρώτα τη μουσική ανεξάρτητα από τους στίχους. Όταν έχω τη μουσική, τότε δουλεύω τους στίχους και βλέπω τι λειτουργεί και τι θα ήθελα να χρησιμοποιήσω. Οπότε πήγε λίγο αντίστροφα. Η μουσική ήρθε πρώτη και όταν δούλευα τους στίχους, εμπνεόμουν από διάφορες πηγές.
-Η μεγάλη πλειοψηφία των στίχων στα άλμπουμ σου, και σε αυτό επίσης, είναι κυρίως στα νορβηγικά. Πιστεύεις ότι έτσι μεταφέρεται κάτι πιο άμεσο ή ότι η ίδια η γλώσσα «βρίσκει» τα τραγούδια;
Όταν, κατά κάποιον τρόπο, επανεκκίνησα τους Bizarrekult το 2019, αυτή ήταν η ιδέα μου: αφού ζω σε αυτή τη χώρα και αυτή είναι η γλώσσα που χρησιμοποιώ τις περισσότερες φορές, θα κρατήσω τα νορβηγικά ως βασική γλώσσα για τους στίχους. Και έτσι το διατηρώ. Μερικές φορές, όμως, αναμειγνύω γλώσσες ή αντλώ έμπνευση από άλλες γλώσσες. Κάποιες σκέψεις έρχονται φυσικά σε άλλη γλώσσα και μετά τις μεταφράζω στα νορβηγικά. Ή αν έχω μια πολύ καλή ιδέα στα νορβηγικά, μπορώ να τη μεταφράσω σε άλλη γλώσσα. Μου αρέσει να παίζω λίγο με τις γλώσσες και να βλέπω πώς εξελίσσεται. Πολύ συχνά γράφω τους στίχους αφού έχει ολοκληρωθεί η μουσική. Απλώς την ακούω και προσπαθώ να νιώσω τι λέξεις ταιριάζουν, τι θέλω να πω, τι προκύπτει. Γιατί η γλώσσα έχει και τη δική της μελωδία — το πώς μεταφέρεις το μήνυμα. Είχαμε αυτή τη συζήτηση όταν παίξαμε στη Γερμανία πριν τέσσερα χρόνια. Μας έλεγαν: «Γιατί δεν χρησιμοποιείτε τα αγγλικά για να συνδεθείτε με περισσότερο κόσμο;» Και απάντησα ότι δεν θεωρώ πως έτσι πρέπει να λειτουργεί ένας καλλιτέχνης. Ο καλλιτέχνης δεν πρέπει να κάνει αυτό που θέλουν οι άλλοι, αλλά αυτό που θέλει ο ίδιος να εκφράσει. Για μένα αυτό αρκεί. Είναι σημαντικό να κρατώ τις γλώσσες που έχω επιλέξει. Στο νέο άλμπουμ υπάρχει και ένα κομμάτι στα αγγλικά — δεν ήταν αρχικά πρόθεση, αλλά τελικά αποφάσισα να το κρατήσω έτσι. Οι συγκεκριμένοι στίχοι γράφτηκαν στα αγγλικά, οπότε τους μελοποίησα. Βγήκε πολύ ωραίο, γιατί είναι συνεργασία με τον Kim από τους Δανούς MØL . Σκέφτηκα ότι είναι έξυπνο, γιατί αν τραγουδούσε μόνο στα δανέζικα, θα ήταν ακόμη πιο μπερδεμένο για το κοινό εκτός Σκανδιναβίας.
-Μπορώ να καταλάβω αυτό που λες. Είναι όμορφο όταν το κοινό βλέπει την οπτική του ίδιου του καλλιτέχνη. Και εμείς εδώ στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει να ακούμε τοπικά black metal συγκροτήματα που τραγουδούν στα ελληνικά. Νιώθω — και πιστεύω κι άλλοι επίσης— ότι όταν ακούς τη μητρική γλώσσα του καλλιτέχνη, έχει κάτι πιο μυστικιστικό και πιο προσωπικό...
-Ανέφερες πριν τον Kim. Θα ήθελα να σε ρωτήσω πώς προέκυψαν οι συνεργασίες με τον Kim, τη Lina των Predatory Void ή τον Vicotnik των Dødheimsgard ως guest εμφανίσεις.
Όταν γράφω μουσική και μελωδίες και στίχους, κάποιες φορές νιώθω ότι χρειάζομαι βοήθεια από κάποιον. Τότε σκέφτομαι ποιος θα μπορούσε να ταιριάξει. Μερικές φορές είναι θέμα τύχης, άλλες φορές είναι πιο οργανικό. Με τον Kim μιλούσαμε online για χρόνια για διάφορα θέματα, για μουσική και για την ιδέα να κάνουμε κάτι μαζί. Όταν έγραφα το νέο άλμπουμ, επρόκειτο να παίξουμε σε ένα φεστιβάλ στη γενέτειρά του, στο Aarhus της Δανίας. Το φεστιβάλ ακυρώθηκε, αλλά εγώ ταξίδεψα εκεί, περάσαμε χρόνο μαζί και του έδειξα το κομμάτι. Τον ρώτησα αν θα ήθελε να τραγουδήσει σε αυτό. Όταν μιλάς με κάποιον και νιώθεις ότι μοιράζεστε κάτι κοινό — όχι απαραίτητα μουσικά, αλλά σε επίπεδο ζωής, αξιών, προκλήσεων — τότε σκέφτεσαι ότι ίσως έχει ενδιαφέρον να δημιουργήσετε κάτι μαζί. Δεν ξεκινάει από τη λογική «θέλω κάποιον από το τάδε συγκρότημα». Ήταν απλώς μια αίσθηση ότι θα ήταν ωραίο. Το δοκιμάσαμε και λειτούργησε πολύ καλά. Με τη Lina ήταν παρόμοια ιστορία. Μιλούσαμε λίγο online, με ενδιέφεραν τα προηγούμενα πρότζεκτ της. Σκέφτηκα ότι η φωνή της θα δημιουργούσε ωραία αντίθεση με τη δική μου. Στο κομμάτι «Drom», που μιλά για δράση μέσα σε όνειρο, θεώρησα ότι μπορώ να αντικαταστήσω τη δική μου φωνή με τη δική της, γιατί μέσα σε όνειρο όλα είναι πιθανά. Μπορεί να είναι ακόμα σε πρώτο πρόσωπο, αλλά με διαφορετική φωνή. Έχει πολύ χαμηλή φωνή — χαμηλότερη από τη δική μου — και όταν ουρλιάζει ακούγεται πολύ διαφορετικά και εντυπωσιακά. Σε κάποια σημεία κρατήσαμε και κομμάτια από το αρχικό demo με τη δική μου φωνή, οπότε έγινε μια μίξη. Στο δεύτερο μέρος υπάρχει και ένας ονειρικός διάλογος για την ταυτότητα και το ποιος είμαι. Με τον Yusuf επίσης προέκυψε από προσωπική σύνδεση. Βρισκόμασταν και συζητούσαμε για διάφορα θέματα, γιατί περνούσα μια αρκετά περίπλοκη περίοδο στη ζωή μου. Μιλούσαμε για αξίες και για το πώς είναι τα πράγματα. Και τελικά κατέληξε να συμμετέχει κι αυτός στο άλμπουμ. Και αυτό είναι πολύ ωραίο. Πέρσι παίξαμε επίσης μαζί με τους Doltwater και τους Snub. Μοιραστήκαμε τη σκηνή και με τα δύο συγκροτήματα στα οποία έπαιζε. Ήταν πραγματικά ενδιαφέρον.
-Και επειδή ο Yusaf είναι ένας πολύ φιλοσοφημένος άνθρωπος, νομίζω ότι ταίριαξε απόλυτα, ειδικά σε αυτό το άλμπουμ, γιατί έχει αυτή την προσωπική, μεταφυσική φωνή και ατμόσφαιρα. Οπότε ναι, ταίριαξε τέλεια...
Είναι υπέροχο, γιατί το συγκεκριμένο κομμάτι στο οποίο συμμετέχει μιλά για έννοιες. Για την εσωτερική ηθική του ανθρώπου, για τον δικό σου εσωτερικό κριτή που παρατηρεί τι κάνεις κτλ. Οπότε ταιριάζει πολύ στον τρόπο που δείχνουμε αυτή την επίδραση της εσωτερικής κρίσης πάνω στην προσωπικότητά μας.
-Με όλα αυτά τα θέματα που έχει το άλμπουμ — φιλοσοφία, συμβολισμοί, ηθική, αξίες — πιστεύεις ότι είναι ίσως το πιο προσωπικό σου μέχρι τώρα;
Όχι ακριβώς, θα το έθετα λίγο διαφορετικά. Όλα όσα έχω κυκλοφορήσει μέχρι τώρα είναι πολύ προσωπικά και πολύ κοντά σε μένα. Αλλά μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μια εξέλιξη. Όχι εξέλιξη με την έννοια ότι «ανεβαίνεις επίπεδο», αλλά μια εξέλιξη προς κάτι λίγο πιο εσωτερικό. Τα δύο πρώτα άλμπουμ ήταν πολύ εσωστρεφή. Αυτό όμως έχει και μια οπτική «απ’ έξω». Σαν να βγαίνεις λίγο από τη ζωή σου και να προσπαθείς να δεις τι πραγματικά συμβαίνει. Να παρατηρείς τον εαυτό σου σαν τρίτος. Δεν ξέρω αν μπορείς να το πεις κρίση μέσης ηλικίας ή κάτι τέτοιο, αλλά είναι απλώς η κατάλληλη στιγμή να επανεκτιμήσεις πολλά πράγματα και να δεις διαφορετικά τον εαυτό σου και τους ανθρώπους γύρω σου.
- Όταν μεταφράζω τους στίχους σου, βλέπω πράγματα που με κάνουν να σκέφτομαι τη ζωή, με τρόπο διαφορετικό απ'ότι παλιότερα και να αναρωτιέμαι για διάφορα θέματα. Μπορώ να δω ξεκάθαρα αυτή την εσωστρεφή εστίαση, τόσο στιχουργικά όσο και μουσικά. Για μένα είναι πολύ βαθύ..
Όλα είναι πολύ προσωπικά. και σίγουρα βαθιά Απλώς μερικές φορές δεν είναι ξεκάθαρο για τους άλλους. Αν δεν είναι προσωπικό, δεν με ενδιαφέρει να το κάνω. Κάποιοι κάνουν μουσική για διασκέδαση, για ψυχαγωγία, για τη σκηνή ή για τα χρήματα. Για μένα είναι διαφορετικό. Πρέπει να νιώθω την ανάγκη να το κάνω. Όχι για κάποιο όφελος ή επίτευγμα, αλλά επειδή είναι κάτι που πρέπει να γίνει. Κάτι που πρέπει να το κάνω για μένα — αλλά και για τους ανθρώπους που με γνωρίζουν. Ο καλλιτεχνικός μου δρόμος μοιάζει σαν βαθιά, εσωτερική ανάγκη.
-Η μουσική αυτού του άλμπουμ έχει μεγάλη εξέλιξη στον ήχο. Κάθε άλμπουμ σου έχει πρόοδο, αλλά τώρα διακρίνω ένα πιο σκληρό post black metal ύφος. Πώς προέκυψε αυτό;
Αν σου πως πως δεν το βλέπω έτσι; Σίγουρα είναι σκληρό, αλλά θα σου πω... Για μένα το νέο άλμπουμ είναι πολύ πιο έντονο, σε σημεία σχεδόν punk rock. Το κομμάτι “Drom” είναι πολύ άμεσο, απλό και έντονο. Και το κομμάτι με τον Yusαf κινείται περισσότερο προς την κατεύθυνση των Arcturus ή των Mayhem της περιόδου Grand Declaration of War. Το βλέπω περισσότερο σαν πιο «προχωρημένο» black metal, με κάπως πιο σύνθετο riffing σε σημεία. Το προηγούμενο άλμπουμ, όταν βγήκε, μου φάνηκε λίγο πιο «μαλακό» — ίσως λόγω περισσότερων γυναικείων φωνητικών ή πιο λυρικής διάθεσης. Αυτό είναι λίγο πιο σκληρό, πιο ωμό.
-Ναι, αλλά υπάρχουν και κομμάτια όπως το “Avmakt” που είναι πολυεπίπεδο, ή το “Tomhet” με τις ατμοσφαιρικές mid-tempo στιγμές...
Ναι, φυσικά. Όπως λέει και η σύζυγός μου, «δεν είμαι φαν αυτού του είδους μουσικής, αλλά τουλάχιστον την κάνεις όμορφη». Είναι μια γενικότερη συζήτηση στη σύγχρονη τέχνη: η τέχνη πρέπει ως έναν βαθμό να είναι και όμορφη. Όχι μόνο προκλητική ή ανατρεπτική, αλλά και όμορφη ,ώστε να μπορείς να πεις «αυτό ήταν ωραίο».
-Όταν άκουσα το άλμπουμ για πρώτη φορά, διέκρινα πολλά κλασικά νορβηγικά black metal στοιχεία, όπως Darkthrone, αλλά και λεπτομέρειες που μου θύμισαν indie και alternative πράγματα. Μου φάνηκε πολύ ανοιχτόμυαλο άλμπουμ.
Ναι, γιατί κάποιες μπάντες αποφασίζουν ότι θέλουν να έχουν έναν συγκεκριμένο ήχο και μένουν εκεί. Για μένα είναι πιο δυναμικό. Φυσικά υπάρχει ένα πλαίσιο — δεν είναι pop, ούτε disco. Αλλά μέσα σε αυτή την «εργαλειοθήκη» υπάρχει χώρος για διαφορετικά στοιχεία. Ακούω και διαφορετική μουσική. Μου αρέσουν οι Depeche Mode — πέρσι κάναμε και διασκευή τους. Μου αρέσουν βρετανικές μπάντες όπως οι Modern Riot ή οι Paradise Lost. Είναι φυσικό να υπάρχει δυναμική και μίξη επιρροών.
-Και τι σου αρέσει περισσότερο στο νορβηγικό black metal;
Υπάρχουν εξαιρετικές μπάντες, π.χ. σε πιο Black ’n’ Roll κατεύθυνση όπως οι Khold ή οι Carpathian Forest. Οι 1349 είναι φοβερή μπάντα με απίστευτη ένταση — μου αρέσει να πηγαίνω γυμναστήριο ακούγοντας 1349. Η Νορβηγία έχει πάρα πολλές σπουδαίες μπάντες.
-Επίσης φέτος κλείνετε 20 χρόνια ως Bizarre Cult από το πρώτο demo.
Στην πραγματικότητα 21. Όταν ξεκίνησα γύρω στο 2005 ως one-man project, δεν είχα κάποιο σχέδιο. Ήθελα απλώς να κάνω κάτι δικό μου. Μετά μετακόμισα, άλλαξαν πράγματα, έκανα παιδιά, και ουσιαστικά δεν έκανα μουσική μέχρι το 2019. Όταν ξαναξεκίνησα, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Δεν είμαι τεχνικός κιθαρίστας. Συνθέτω όταν νιώθω την ανάγκη. Δεν υπάρχει πλάνο, deadline ή συγκεκριμένη στρατηγική. Είναι αυτό που είναι. Όταν βγήκε το πρώτο full album το 2021, ένιωσα ότι θέλω να κάνω περισσότερα. Από τότε συνέχισα να γράφω. Βρήκαμε και live μπάντα και παίζουμε ζωντανά. Αν κάποιος μου έλεγε πριν 20 χρόνια ότι θα έπαιζα σε μεγάλα φεστιβάλ, δεν θα το πίστευα. Αυτό συνδέεται και με την ιδέα «ό,τι βλέπεις είναι ό,τι υπάρχει». Δεν μπορείς να προβλέψεις τα πάντα. Τα τελευταία χρόνια είμαι πιο χαλαρός. Αν είναι να συμβούν καλά πράγματα, θα συμβούν. Αρκεί να συνεχίζω να κάνω αυτό που κάνω.
-Και η τελευταία μου ερώτηση αφορά τα επόμενα σχέδιά σας.
Σε δύο μήνες θα παίξουμε στο Inferno Festival. Το καλοκαίρι θα παίξουμε για πρώτη φορά σε open air στη Γερμανία, στο Summer Breeze — μόλις ανακοινώθηκε. Ελπίζω να υπάρξει κάποια ευρωπαϊκή περιοδεία φέτος, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη συγκεκριμένα σχέδια. Ο χρόνος θα δείξει αν θα υπάρξει επόμενο άλμπουμ ή πόσα ακόμη θα έρθουν. Είναι δύσκολο να το πω.
Γιάννης Χαρτζανιώτης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου